Otizm Spektrum Bozukluğunda Erken Tanı

Otizm Spektrum Bozukluğunda Erken Tanının Gücü ve Belirtiler

Otizm belirtileri genellikle yaşamın ilk iki yılında, beynin öğrenmeye en açık olduğu dönemde kendini gösterir. Ebeveynlerin Söğütözü kliniğimize başvuru sürecinde en sık gözlemlediği işaretler şunlardır:

Sosyal İletişim Eksikliği: Göz temasından kaçınma, ismine tepki vermeme ve ortak dikkat geliştirememe.
Davranışsal Örüntüler: Tekrarlayıcı hareketler (sallanma, el çırpma) ve rutine aşırı bağlılık.
Oyun Becerileri: Taklit temelli veya "mış gibi" yapılan oyunlarda (bebek uyutma, araba sürme gibi) yetersizlik.
Tanı sürecinde M-CHAT-R/F, SCQ ve CARS gibi uluslararası geçerliliği olan tarama araçları kullanılarak, çocuğun durumu nesnel verilerle analiz edilir.

Otizm'de Erken Tanının Yararları ve Risk Dengesi

Erken tanı, zamanında müdahale imkânı tanıyarak çocuğun yaşam kalitesini anlamlı ölçüde iyileştirir. 2-5 yaş arasında başlanan terapiler, dil gelişimi ve sosyal etkileşim becerilerinde kalıcı başarılar sağlar. Ancak bu süreçte dikkat edilmesi gereken hassas dengeler vardır:

Yararlar: Erken müdahale alan çocuklarda yetişkinlikte bağımsızlık oranı artar ve ebeveynlerin stres seviyesi, doğru bilgiye ulaştıkları için azalır.
Riskler: "Aşırı tanı" veya "etiketlenme" korkusu aileleri kaygılandırabilir. Ayrıca otizm tanısına yoğunlaşırken, eşlik edebilecek DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu) veya kaygı bozukluklarının gözden kaçırılmaması için deneyimli bir çocuk psikiyatristi takibi şarttır.

Tedavi Seçenekleri ve Müdahale Yaklaşımları
Otizm bir "hastalık" değil, bir "farklılıktır"; dolayısıyla tedavi, belirtilerin şiddetini azaltıp yaşam kalitesini artırmaya odaklanır.

Davranışçı ve Gelişimsel Yöntemler: Floortime (ilişki temelli), PECS (görsel iletişim sistemi) ve erken yoğun davranışçı müdahaleler ile çocuğun iletişim kapasitesi artırılır.
Bireysel Gereksinim Odaklılık: Tanı etiketinden ziyade, her çocuğun ihtiyacına göre şekillenen eğitsel programlar uygulanır.
Destekleyici İlaç Tedavisi: Otizmi tamamen iyileştiren bir ilaç bulunmasa da; eşlik eden uyku sorunları, aşırı hareketlilik, kendine zarar verme veya yoğun öfke nöbetleri gibi durumlar farmakolojik destekle yönetilebilir.

Tanı Sürecindeki Güçlükler
Otizm heterojen bir yapıya sahiptir; yani her çocukta farklı bir tablo sergiler. Dil bozuklukları, seçici konuşmazlık (selektif mutizm) veya zihinsel yetersizlik gibi benzer belirti gösteren durumlarla karıştırılmaması için Söğütözü'ndeki uzman kadromuz tarafından titiz bir "ayırıcı tanı" süreci yürütülür. 18. ve 24. ay rutin kontrolleri, bu taramalar için altın dönemdir.

Sonuç olarak; Uzm. Dr. Emine Taşyürek, otizmli çocukların saklı potansiyellerini ortaya çıkarmak ve ailelerin bu uzun yolculukta güvenle ilerlemesini sağlamak için Ankara'da bilimsel rehberlik sunmaktadır. Erken teşhis, çocuğunuzun topluma uyum sağlaması ve mutlu bir birey olması için en değerli yatırımdır.