Kaygı Bozukluğu mu, DEHB mi?

Kaygı Bozukluğu mu, DEHB mi? Ankara Çocuk Psikiyatristi Uzm. Dr. Emine Taşyürek ile Ayırıcı Tanı

Bir çocuk ders esnasında sürekli hayallere dalıyor, verilen yönergeleri saniyeler içinde unutuyor veya hata yapma korkusuyla kalem oynatamıyorsa; ebeveynlerin aklına gelen ilk soru şudur: "Çocuğumda dikkat eksikliği mi var yoksa aşırı kaygılı mı?"

Ankara çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanı Uzm. Dr. Emine Taşyürek, DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu) ile kaygı bozukluklarının belirti düzeyinde sıkça karıştığını, hatta bu iki durumun %25-40 oranında birlikte görüldüğünü (komorbidite) vurgular. Tedavinin başarısı, bu iki karmaşık tablonun birbirini nasıl etkilediğinin doğru analiz edilmesine bağlıdır.

Benzer Belirtiler, Farklı Nedenler: DEHB ve Kaygı Arasındaki Farklar
Her iki durumda da unutkanlık, huzursuzluk ve akademik performans dalgalanmaları görülebilir. Ancak bu davranışların kökeni tamamen farklıdır:

DEHB'de: Sorun nörolojiktir. Beynin dikkati sürdürme ve dürtü kontrol mekanizmaları yavaş işler. Çocuk hata yaptığını genellikle "iş bittikten sonra" fark eder.

Kaygı Bozukluğunda: Sorun duygusaldır. Zihin "ya başaramazsam?" endişesiyle meşguldür. Çocuk, hata yapma korkusuyla bir işe başlamakta zorlanır veya aşırı kontrolcü davranır.

Klinik Gözlem: DEHB'li çocuk ödevini bitirmeden masadan kalkarken; kaygılı çocuk, mükemmel yapma kaygısıyla aynı cümleyi defalarca silip yazar.

Kısırdöngü: DEHB Kaygıyı Nasıl Tetikler?
Tedavi edilmemiş bir dikkat eksikliği, zamanla çocukta "ben beceriksizim" inancını geliştirerek performans kaygısına yol açabilir. Sürekli uyarı alan, ödevlerini unutan çocukta gelişen bu "ikincil kaygı", asıl sorunun (DEHB) üzerini örtebilir. Ankara’daki kliniğimizde, bu kısırdöngüyü kırmak için öncelikle hangi sorunun lokomotif görevi gördüğünü saptıyoruz.

4 Adımda Bilimsel Tanı Süreci
Doğru teşhis için sadece test skorları yeterli değildir; davranış örüntüsünün derinlemesine incelenmesi gerekir:

Gelişim Öyküsü: Belirtiler okul öncesinden beri mi var (DEHB lehine) yoksa belirli bir olayla mı başladı (Kaygı lehine)?

Ortam Değerlendirmesi: Çocuk her yerde mi dikkat sorunu yaşıyor, yoksa sadece performans sergilemesi gereken sınavlarda mı?

Klinik Gözlem: Yapılandırılmış oyun ve görüşme seanslarında çocuğun düşünce içeriği analiz edilir.

Psikometrik Testler: MOXO Dikkat Testi, Çocuk Anksiyete Ölçeği ve WISC-IV gibi araçlarla nesnel veriler toplanır.

Tedavi Yaklaşımı: Hangi Durum Öncelikli?
Eğer çocukta her iki durum da varsa, tedavi planı baskın olan belirtiye göre şekillenir. Kaygı çok yüksekse önce kaygı seviyesini düşürecek Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) veya Oyun Terapisi öncelenir. Dikkat dağınıklığı yaşam kalitesini daha çok etkiliyorsa, dikkat regülasyonuna yönelik müdahaleler ve gerekirse ilaç desteği planlanır.

Ebeveynler İçin Pratik Öneriler
Etiketlemeyin: "Dikkatsizsin" demek yerine "Bu kısma odaklanmakta zorlandın" gibi spesifik davranış tanımları yapın.
Küçük Başarıları Somutlaştırın: Tamamlanan her görev için pozitif geri bildirim vererek öz yeterlilik hissini güçlendirin.
Görsel Rutinler Oluşturun: Zamanı ve işleri görselleştirmek hem DEHB'li çocukta düzen sağlar hem de kaygılı çocuğun belirsizliğini giderir.
Ankara çocuk psikiyatristi arayışınızda Uzm. Dr. Emine Taşyürek, Beştepe’deki muayenehanesinde çocuklarınızın akademik ve ruhsal potansiyelini engelleyen bu karmaşık düğümleri bilimsel yöntemlerle çözmektedir. Çocuğunuzun kendini anlaşılmış hissettiği bir iyileşme yolculuğu için bizimle iletişime geçebilirsiniz.