Küçük çocukta hayal ile kasıtlı aldatma aynı değildir
Okul öncesi dönemde çocuk istek, korku ve hayali bir öyküyü gerçek gibi anlatabilir. Zaman, neden–sonuç ve başkasının ne bildiğini anlama becerileri gelişmektedir. Yetişkinin sakin biçimde gerçeği yeniden kurması, ağır ahlaki suçlamadan daha öğreticidir.
Cezadan kaçınma davranışı aile ortamı hakkında bilgi verebilir
Hatanın sonucu öngörülemez, çok ağır veya aşağılayıcıysa çocuk gerçeği saklamaya yönelebilir. Bu durum sınırın kaldırılması gerektiğini göstermez; sonucun davranışla ilişkili, ölçülü ve önceden bilinir olması gerekir.
Kabul görme ve yeterli görünme isteği öyküyü değiştirebilir
Arkadaşlarına sahip olmadığı bir şeyi varmış gibi anlatma veya başarıyı abartma, dışlanma korkusu ve düşük özsaygıyla ilişkili olabilir. Yalnız yalanı düzeltmek yerine çocuğun hangi ihtiyacını korumaya çalıştığı konuşulmalıdır.
Önce bildiğiniz gerçeği uzun sorguya çevirmeyin
Yetişkin olayın ne olduğunu biliyorsa, çocuğu defalarca inkâra zorlayan sorular yerine gözlemini paylaşabilir: “Vazonun kırıldığını görüyorum; şimdi bunu nasıl onaracağımızı konuşalım.” Gerçeği söyleme fırsatı verilir, fakat çapraz sorgu yapılmaz.
Dürüstlük, hatanın sonucunu tamamen ortadan kaldırmaz
Gerçeği söylediği için teşekkür etmek ile davranışın sorumluluğunu sürdürmek birlikte mümkündür. Kırılanı düzeltmek, alınanı geri vermek veya özür dilemek gibi onarıcı sonuçlar kullanılabilir. Ek ceza yerine güveni yeniden kuracak davranış belirlenir.
Ebeveynin günlük modeli güçlüdür
Çocuğun yanında küçük yalanları normalleştirmek, telefonda farklı bilgi vermesini istemek veya hatayı inkâr etmek verilen mesajı zayıflatır. Ebeveyn kendi hatasını kabul edip düzeltme yolunu gösterdiğinde dürüstlüğü davranışla öğretir.
Ne zaman ayrıntılı değerlendirme düşünülmelidir?
Davranış sıklaşıyor, çalma, saldırganlık, yoğun dürtüsellik, okul sorunları, travma şüphesi veya belirgin kaygı eşlik ediyorsa yalnız ahlaki sorun olarak ele alınmamalıdır. Aile terapisi ve çocuk psikiyatrisi değerlendirmesi, aile içindeki örüntünün anlaşılmasına yardımcı olabilir.