Duygudurum
Süreğen üzüntü, isteksizlik, sinirlilik, umutsuzluk ve günlük işlev kaybı birlikte değerlendirilir.
Ergenin gelişen özerkliğini, mahremiyetini ve aile desteğini birlikte gözeten bilimsel yaklaşım
Ergenlik; bedensel değişimlerin, kimlik gelişiminin, akademik beklentilerin ve akran ilişkilerinin aynı anda yoğunlaştığı bir dönemdir. Duygusal dalgalanmalar gelişimin parçası olabilir; ancak belirtiler uzun sürdüğünde, şiddetlendiğinde veya okul, aile ve sosyal yaşamı bozduğunda profesyonel değerlendirme gerekebilir.
Gelişimsel Bakış
Ergenle kurulan güvenli görüşme ortamı, değerlendirme sürecinin temelidir. Ergenin kendi anlatımına alan açılırken aile gözlemleri, gelişim öyküsü ve güvenlik gereksinimleri de dikkate alınır. Mahremiyetin sınırları görüşmenin başında yaşa uygun biçimde açıklanır.
Kaygı, depresyon, dikkat sorunları, uyku bozuklukları, okul başarısındaki düşüş, ekran kullanımı, akran ilişkileri ve riskli davranışlar birbirini etkileyebilir. Tedavi planı yalnızca tek bir belirtiye değil, ergenin güçlü yönlerine ve yaşam bağlamına göre oluşturulur.
Yaşa Özgü Değerlendirme
Belirtiler tek başına değil; gelişim düzeyi, ev–okul işlevselliği, aile gözlemleri ve çocuğun güçlü yönleriyle birlikte değerlendirilir.
Süreğen üzüntü, isteksizlik, sinirlilik, umutsuzluk ve günlük işlev kaybı birlikte değerlendirilir.
Sınav, sosyal ortam, gelecek, beden algısı veya beklenmedik panik belirtileri ele alınır.
Motivasyon kaybı, erteleme, dikkat, öğrenme profili ve okul stresi arasındaki ilişki incelenir.
Ekran, oyun ve sosyal medya kullanımının uyku, ders, ilişkiler ve duygu durumuna etkisi değerlendirilir.
Yalnızlık, zorbalık, çatışma, sınırlar ve özerklik gelişimi üzerinde durulur.
Kendine zarar verme, madde kullanımı, risk alma veya gerçeklikle bağda değişim varsa gecikmeden güvenlik planı yapılır.
Başvuru Zamanı
Tek bir belirti her zaman bozukluk anlamına gelmez. Belirtinin süresi, şiddeti ve ev, okul ya da sosyal yaşamdaki etkisi profesyonel değerlendirme ihtiyacını belirler.
Klinik Süreç
Değerlendirme, çocuğun yaşı ve başvuru nedenine göre uyarlanır. Her çocuk için aynı test veya aynı tedavi planı kullanılmaz.
Ergenin kendi anlatımı ile aile gözlemleri ayrı ve ortak görüşme bölümlerinde ele alınabilir.
Gizlilik ilkeleri ile kendine ya da başkasına zarar riski gibi istisnalar açık biçimde konuşulur.
Duygudurum, kaygı, dikkat, uyku, okul, akran ilişkileri ve risk davranışları sistematik biçimde değerlendirilir.
Ergenin katılımıyla gerçekçi hedefler belirlenir; psikoterapi, aile çalışması, okul iş birliği ve gerektiğinde tıbbi tedavi planlanır.
İlgili İçerikler
Belirtiler farklı klinik alanlarla kesişebilir. Aşağıdaki içerikler konuyu daha geniş bir çerçevede değerlendirmenize yardımcı olur.
Sık Sorulan Sorular
Görüşmenin yapısı başvuru nedenine göre değişebilir. Genellikle aile ve ergenle birlikte ve ayrı görüşme bölümleri planlanabilir.
Ergenin mahremiyeti korunur. Ancak kendine veya başkasına zarar riski gibi güvenliği ilgilendiren durumlarda gerekli bilgi, ergenle mümkün olduğunca iş birliği kurularak aileyle paylaşılır.
Süre, şiddet, işlev kaybı, ilgi azalması, uyku–iştah değişikliği ve umutsuzluk gibi belirtiler birlikte değerlendirilir. Bu ayrım yalnızca tek belirtiye bakılarak yapılamaz.
Çocuk ve ergen ruh sağlığı hizmetleri genel olarak 18 yaşa kadar sürer. Devam eden takiplerde yetişkin psikiyatrisine geçiş planlı biçimde hazırlanabilir.
Uzm. Dr. Emine Taşyürek ile Ankara Beştepe'de yüz yüze görüşme ve klinik açıdan uygun durumlarda online görüşme hakkında bilgi alabilirsiniz.
