Sosyal iletişim ve oyun
Göz teması, isme tepki, ortak dikkat, taklit, sembolik oyun ve akran ilgisi birlikte değerlendirilir.
Bebeklikten okul öncesine, gelişimin her alanını birlikte ele alan çocuk ve aile odaklı yaklaşım
Yaşamın ilk beş yılı; dil, iletişim, oyun, bağlanma, uyku, beslenme ve duygu düzenleme becerilerinin hızla geliştiği bir dönemdir. Bu dönemde değerlendirme yalnızca tek bir belirtiye değil, çocuğun gelişim öyküsüne, aile ilişkilerine ve günlük işlevselliğine birlikte bakmayı gerektirir.
Gelişimsel Bakış
Erken çocuklukta aynı davranış farklı yaşlarda farklı anlamlar taşıyabilir. İki yaşındaki ayrılma tepkisi, dört yaşındaki yoğun kaçınma veya gelişimsel gerileme aynı ölçütlerle değerlendirilmez. Bu nedenle görüşmede yaşa uygun gelişim basamakları temel alınır.
Değerlendirme; gebelik ve doğum öyküsü, motor ve dil gelişimi, sosyal iletişim, oyun becerileri, duyusal tepkiler, uyku–beslenme düzeni ve bakım verenlerle ilişki örüntülerini kapsayabilir. Gerektiğinde çocuk doktoru, nöroloji, dil ve konuşma terapisi ya da okul öncesi kurumla iş birliği planlanabilir.
Yaşa Özgü Değerlendirme
Belirtiler tek başına değil; gelişim düzeyi, ev–okul işlevselliği, aile gözlemleri ve çocuğun güçlü yönleriyle birlikte değerlendirilir.
Göz teması, isme tepki, ortak dikkat, taklit, sembolik oyun ve akran ilgisi birlikte değerlendirilir.
İlk sözcükler, sözcük birleştirme, iletişim amacı ve sözel olmayan iletişim yaş düzeyine göre incelenir.
Uykuya geçiş, gece uyanmaları, seçici yeme ve öğün çatışmalarının gelişimsel ve çevresel yönleri ele alınır.
Bakım verene yönelme, sakinleşme, ayrılık tepkileri ve yeniden buluşma davranışları göz önünde bulundurulur.
Yoğun öfke nöbetleri, geçişlere direnç, dürtüsellik ve sakinleşme güçlüğü bağlam içinde değerlendirilir.
Becerilerin kazanımı kadar beceri kaybı, gerileme veya gelişim alanları arasındaki belirgin farklılıklar da önemlidir.
Başvuru Zamanı
Tek bir belirti her zaman bozukluk anlamına gelmez. Belirtinin süresi, şiddeti ve ev, okul ya da sosyal yaşamdaki etkisi profesyonel değerlendirme ihtiyacını belirler.
Klinik Süreç
Değerlendirme, çocuğun yaşı ve başvuru nedenine göre uyarlanır. Her çocuk için aynı test veya aynı tedavi planı kullanılmaz.
Gebelikten bugüne gelişim, sağlık, bakım, uyku, beslenme ve aile gözlemleri ayrıntılı biçimde alınır.
Oyun, iletişim, etkileşim, dikkat ve duygu düzenleme yaşına uygun koşullarda gözlemlenir.
Klinik ihtiyaca göre gelişim testleri, otizm değerlendirmesi veya başka uzmanlık görüşleri planlanabilir.
Ebeveyn rehberliği, çevresel düzenleme, terapi, eğitim desteği veya tıbbi takip seçenekleri birlikte değerlendirilir.
İlgili İçerikler
Belirtiler farklı klinik alanlarla kesişebilir. Aşağıdaki içerikler konuyu daha geniş bir çerçevede değerlendirmenize yardımcı olur.
Sık Sorulan Sorular
Hayır. Ailenin gelişim, davranış, iletişim, uyku veya beslenme konusunda belirgin ve süreğen kaygı duyması değerlendirme almak için yeterli bir nedendir.
Küçük çocuklarda değerlendirme çoğunlukla ebeveyn görüşmesi, serbest ve yapılandırılmış oyun gözlemi, gelişim öyküsü ve gerekli görülen standartlaştırılmış araçların birlikte kullanılmasıyla yürütülür.
Hayır. Konuşma gecikmesinin işitme, gelişimsel dil güçlüğü, çevresel etkenler veya başka gelişimsel nedenleri olabilir. Sosyal iletişim ve gelişimin bütün alanları birlikte değerlendirilmelidir.
Hayır. Gelişim testleri klinik değerlendirmeyi destekler; tek başına psikiyatrik tanı koymak için kullanılmaz.
Uzm. Dr. Emine Taşyürek ile Ankara Beştepe'de yüz yüze görüşme ve klinik açıdan uygun durumlarda online görüşme hakkında bilgi alabilirsiniz.
