Uzm. Dr. Emine Taşyürek

0–5 Yaş · Erken Gelişim · Değerlendirme

Erken Çocuklukta Otizm Belirtilerini Ne Zaman Değerlendirmeli?

Bazı çocuklarda otizmle ilişkili farklılıklar yaşamın ilk yılında fark edilebilir; bazılarında belirtiler ikinci yılda daha görünür hale gelir. Ailelerin amacı evde tanı koymak değil, gelişimle ilgili kaygıyı zamanında paylaşmak ve kapsamlı değerlendirmeye ulaşmaktır.

Erken Çocuklukta Otizm Belirtilerini Ne Zaman Değerlendirmeli?

İlk işaretler yalnız konuşma gecikmesi değildir

İsme yönelmenin sınırlı olması, göz teması ve yüz ifadesi paylaşımının azlığı, işaret ederek ilgi gösterme güçlüğü, karşılıklı ses veya oyun alışverişinin sınırlı kalması değerlendirme gerektirebilir. Bu belirtilerin hiçbiri tek başına tanı koydurmaz.

Ortak dikkat neden önemlidir?

Çocuğun yalnız istediği nesneyi almak için değil, ilgisini paylaşmak için bakış ve işaret kullanması ortak dikkatin bir parçasıdır. Bir uçağı göstermek ve ardından yetişkinin yüzüne bakmak gibi küçük davranışlar sosyal iletişim gelişimi hakkında bilgi verir.

Gelişimsel gerileme geciktirilmemelidir

Daha önce kullanılan kelimelerin, sosyal ilginin veya kazanılmış becerilerin kaybı her zaman ayrıntılı değerlendirme gerektirir. “Biraz daha bekleyelim” yaklaşımı yerine çocuk hekimi ve çocuk psikiyatrisiyle görüşülmelidir.

Tarama, değerlendirme ve tanı farklı basamaklardır

Gelişim tarama araçları risk işaretlerini belirlemeye yardımcı olur; kesin tanı koymaz. Tanısal değerlendirmede gelişim öyküsü, doğrudan gözlem, aile görüşmesi ve gerektiğinde ADOS-2 gibi standartlaştırılmış araçlar birlikte kullanılır.

Destek için tanının kesinleşmesini beklemek gerekmeyebilir

Dil, oyun, günlük yaşam veya motor gelişimde belirgin güçlük varsa uygun erken destekler değerlendirme süreciyle eş zamanlı başlayabilir. Erken destek, çocuğun güçlü yönleri ve ihtiyaçları doğrultusunda planlanmalıdır.

Ailenin gözlemi klinik görüşmenin önemli parçasıdır

Çocuğun farklı ortamlardaki davranışlarını, hangi durumlarda iletişim kurduğunu ve hangi değişikliklerden zorlandığını not etmek yararlıdır. 0–5 yaş gelişimsel değerlendirme ve ADOS-2 değerlendirmesi sayfaları incelenebilir.

Uzm. Dr. Emine Taşyürek

Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı. erken çocukluk ruh sağlığı ve gelişim değerlendirmesi hakkında genel bilgiye anasayfadan ulaşabilirsiniz. Bu içerik kişisel değerlendirme, tanı veya tedavinin yerini tutmaz.