Uzm. Dr. Emine Taşyürek

Ebeveynlik · Sorumluluk · Dayanıklılık

Özgüven Övgüyle Değil, Deneyimle Nasıl Gelişir?

Sağlıklı özgüven, çocuğun her konuda başarılı veya sürekli iyi hissetmesi değildir. Güçlü ve zorlandığı yönlerini tanıyabilmesi, hata sonrasında yeniden deneyebilmesi ve değerinin tek bir başarıya bağlı olmadığını hissedebilmesidir.

Özgüven Övgüyle Değil, Deneyimle Nasıl Gelişir?
Konuya ilişkin bilgilendirme videosu

Genel övgü yerine somut geri bildirim verin

“Sen mükemmelsin” kısa süreli iyi hissettirebilir; fakat çocuk neyi etkili yaptığını anlayamayabilir. “Zorlandığında ara verip yeniden denedin” gibi süreç odaklı geri bildirim çaba, strateji ve dayanıklılığı görünür kılar.

Yaşına uygun sorumluluk yeterlik duygusu oluşturur

Çocuğun yapabileceği işleri sürekli onun yerine tamamlamak sevgi dolu görünse de “Ben yapamam” inancını güçlendirebilir. Küçük görevler seçmek, yardım istemesine izin vermek ve sonucu mükemmelleştirmemek daha destekleyicidir.

Hata yapmak aile içinde güvenli olmalı

Hata sonrasında alay, yoğun eleştiri veya uzun nasihat çocukta denemekten kaçınmaya yol açabilir. Ebeveyn kendi hatasını kabul ettiğinde ve nasıl düzelttiğini gösterdiğinde çocuk hatanın kimlik değil öğrenme deneyimi olduğunu görür.

Sınır koymak özgüveni zedelemez

Öngörülebilir ve saygılı sınırlar çocuğa güvenlik sağlar. Her isteği karşılamak veya hayal kırıklığını tamamen ortadan kaldırmak, bekleme ve duyguyla baş etme becerisinin gelişmesini engelleyebilir.

Kardeş ve akran karşılaştırmasından kaçının

“Kardeşin senin yaşında…” gibi karşılaştırmalar motivasyondan çok utanç ve rekabet oluşturabilir. Çocuğun ilerlemesini kendi önceki becerileriyle karşılaştırmak daha gerçekçi bir gelişim algısı sağlar.

Düşük özgüvenin altında başka bir güçlük olabilir

Sürekli “yapamam” deme; okul, arkadaşlık veya etkinliklerden kaçınma; yoğun mükemmeliyetçilik ve eleştiriye aşırı tepki kaygı, depresyon, öğrenme güçlüğü veya akran sorunlarıyla ilişkili olabilir. Tanı ve tedavi alanları çocuğun güçlüğünü bütüncül değerlendirme yaklaşımını açıklar.

Uzm. Dr. Emine Taşyürek

Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı. çocuk ve aile odaklı psikiyatrik yaklaşım hakkında genel bilgiye anasayfadan ulaşabilirsiniz. Bu içerik kişisel değerlendirme, tanı veya tedavinin yerini tutmaz.