Zorbalık her zaman açık saldırı biçiminde görülmez
Alay, dışlama, eşyaları saklama, kandırma, istenmeyen bir davranışı yaptırma veya çevrim içi gruplardan hedef gösterme görülebilir. Çocuk yapılanı arkadaşlık oyunu sanabilir ya da tekrarlanan davranışın kötü niyetini ayırt edemeyebilir.
Davranış değişikliği çocuğun anlatamadığı bir olayı gösterebilir
Okul öncesi karın ağrısı, servis veya teneffüsten kaçınma, belirli bir isim duyulunca gerilme, beceri kaybı, yoğun öfke, uyku bozulması ve okul sonrası tükenmişlik yeni ortaya çıktıysa akran ilişkileri sakin biçimde araştırılmalıdır.
Sorular somut ve tek anlamlı olmalıdır
“Okul nasıldı?” gibi geniş sorular yerine “Bugün teneffüste kimin yanındaydın?”, “Biri istemediğin bir şeyi yaptırdı mı?” veya görsel destekli seçenekler kullanılabilir. Çocuğa yanıt vermesi için süre tanınmalı ve yetişkin istediği cevabı ima etmemelidir.
Şaka, çatışma ve zorbalık arasındaki fark öğretilir
Şakada taraflar eğlenir ve dur denildiğinde davranış biter. Zorbalıkta güç dengesizliği, zarar ve tekrarlanma örüntüsü bulunur. Rol canlandırma, sosyal öykü veya kısa senaryolar çocuğun “dur”, “uzaklaş” ve “güvenilir yetişkine söyle” basamaklarını öğrenmesine yardım edebilir.
Okul planı yalnız çocuğu izlemekten ibaret değildir
Riskli alanlar, teneffüs ve servis düzeni, sorumlu yetişkin, bildirim yolu ve takip tarihi yazılı biçimde belirlenebilir. Sınıf iklimi ve akranların davranışı ele alınmadan yalnız otizmli çocuğun becerilerine odaklanmak yeterli değildir.
Dijital zorbalıkta kanıt korunur, erişim güvenliği düzenlenir
Mesaj ve ekran görüntüleri saklanabilir; hesap şifresi, gizlilik ayarları ve engelleme seçenekleri çocukla birlikte gözden geçirilir. Telefonu hemen tamamen almak, çocuğun anlatmaktan kaçınmasına veya sosyal bağının daha da azalmasına yol açabilir.
Ruhsal etkiler ayrıca değerlendirilmelidir
Belirgin kaygı, depresif belirtiler, okul reddi, kendini suçlama veya kendine zarar düşüncesi geliştiğinde çocuk psikiyatrisi değerlendirmesi geciktirilmemelidir. Akran zorbalığına ilişkin klinik destek ve otizm değerlendirmesi birlikte ele alınabilir.