Dikkat ve öğrenme güçlükleri
DEHB, dikkat sorunları, dürtüsellik, akademik güçlükler ve özgül öğrenme güçlüğü şüphesinde klinik değerlendirme ve gerektiğinde test planlaması.
Uzm. Dr. Emine Taşyürek
Ankara Beştepe’deki kliniğimizde bebeklikten ergenliğin sonuna kadar 0–18 yaş grubuna yönelik psikiyatrik değerlendirme, tanı ve tedavi planlaması, psikoterapi uygulamaları ve aile danışmanlığı sunulmaktadır. Süreç; çocuğun gelişim dönemi, bireysel ihtiyaçları, aile gözlemleri ve gerektiğinde okul geri bildirimleri birlikte değerlendirilerek planlanır.
Ankara çocuk psikiyatri doktoru Uzm. Dr. Emine Taşyürek, tıp eğitimini Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde tamamlamış; Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları uzmanlık eğitimini Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde almıştır. Uzmanlık sonrası devlet hastanesi deneyiminin ardından 2019 yılından bu yana Ankara Beştepe’de çocuklar, ergenler ve aileleriyle çalışmaktadır.
Çocuk psikiyatrisi değerlendirmesi, yalnızca görünen bir belirtiye veya tek bir test sonucuna dayanmaz. Çocuğun gelişim basamakları, bedensel sağlık öyküsü, duygusal ve davranışsal belirtileri, aile ilişkileri, okul yaşamı, sosyal çevresi ve güçlü yönleri birlikte ele alınır. Yaşa göre oyun, klinik gözlem, çocuk veya ergenle bireysel görüşme ve ebeveyn görüşmesi sürece dahil edilebilir.
İlk değerlendirmede amaç her zaman hemen bir tanı etiketi koymak değildir. Öncelik, başvuru nedenini doğru anlamak, belirtilerin günlük yaşam üzerindeki etkisini belirlemek ve aileye izlenebilecek seçenekleri açık biçimde anlatmaktır. Gerektiğinde öğretmen gözlemleri, önceki raporlar, psikometrik testler veya diğer tıp branşlarının görüşleri istenebilir.
Başvuru nedeni ne olursa olsun süreç, önce kapsamlı bir çocuk ve ergen psikiyatrisi değerlendirmesiyle başlar. Değerlendirme sonucuna göre izlem, aile düzenlemeleri, terapi, okul iş birliği, test veya ilaç tedavisi seçenekleri ayrı ayrı ya da birlikte planlanabilir.
DEHB, dikkat sorunları, dürtüsellik, akademik güçlükler ve özgül öğrenme güçlüğü şüphesinde klinik değerlendirme ve gerektiğinde test planlaması.
Konuşma gecikmesi, sosyal iletişim güçlükleri, otizm belirtileri, gelişim basamaklarında gecikme ve okul olgunluğu konularının değerlendirilmesi.
Kaygı, korkular, depresif belirtiler, sınav kaygısı, okul reddi, yas, travmatik yaşantılar ve duygu düzenleme güçlükleri.
Öfke nöbetleri, karşı gelme, saldırganlık, dürtü kontrol sorunları, tikler ve günlük yaşamı etkileyen davranış değişiklikleri.
Kimlik gelişimi, aile çatışmaları, akran ilişkileri, dijital yaşam, okul motivasyonu, riskli davranışlar ve ergenlikte duygudurum sorunları.
Ebeveyn tutumları, kardeş ilişkileri, boşanma süreci, okul uyumu ve çocuğu destekleyen ortak bir yaklaşım geliştirilmesi.
Aynı belirti farklı gelişim dönemlerinde farklı anlamlar taşıyabilir. Bu nedenle görüşmenin yöntemi, sorulan sorular ve aileden istenen bilgiler çocuğun yaşına göre uyarlanır.
Gelişimin en hızlı olduğu bu dönemde ebeveyn görüşmesi ve gelişimsel gözlem ön plandadır.
Oyun, davranış gözlemi, aile ve gerektiğinde okul bilgileri birlikte değerlendirilir.
Ergenin bireyselliği ve mahremiyeti gözetilir; güvenlik sınırları baştan açıklanır.
Her geçici değişiklik bir hastalık anlamına gelmez. Ancak belirtiler uzun sürüyor, şiddetleniyor veya çocuğun okul, aile, arkadaşlık ve günlük yaşam işlevlerini etkiliyorsa uzman değerlendirmesi düşünülebilir.
Dil, sosyal iletişim, oyun veya öz bakım becerilerinde yaşıtlarından belirgin farklılık.
Dikkat güçlüğü, öğrenmede zorlanma, okula gitmek istememe veya ani başarı kaybı.
Yoğun kaygı, içe kapanma, sürekli mutsuzluk, sık ağlama, korkular veya bedensel yakınmalar.
Yaşa göre beklenenden yoğun öfke, saldırganlık, dürtüsellik, kurallara uyumda belirgin güçlük.
Uzun süren uyku sorunları, yeme davranışında belirgin değişiklik veya gelişimi etkileyen beslenme güçlükleri.
Kendine zarar verme düşüncesi, intihar söylemi, gerçeklikle bağda belirgin bozulma veya ciddi riskli davranış.
Görüşmenin ayrıntıları yaşa ve başvuru nedenine göre değişir. Genel çerçevede süreç dört tamamlayıcı aşamadan oluşur.
Belirtilerin ne zaman başladığı, hangi ortamlarda ortaya çıktığı ve günlük yaşama etkisi konuşulur.
Gebelik ve doğumdan bugüne gelişim, sağlık geçmişi, aile, okul ve sosyal ilişkiler ele alınır.
Yaşa göre oyun, gözlem, konuşma veya ergenle bireysel görüşme yöntemlerinden yararlanılabilir.
Bulgular, gerekirse ek bilgi veya test ihtiyacı ve izlenebilecek tedavi seçenekleri aileyle paylaşılır.
Çocuk psikiyatrisinde tek bir yöntem her çocuk için uygun değildir. Tedavinin amacı yalnızca belirtileri azaltmak değil; çocuğun gelişimini, ilişkilerini, okul yaşamını ve aile içindeki işlevselliğini desteklemektir.
Aileye belirtilerin olası nedenleri, günlük yaşamda destekleyici tutumlar ve takipte gözlenecek değişiklikler anlaşılır biçimde açıklanır.
Çocuğun yaşı ve klinik ihtiyacına göre bilişsel davranışçı, oyun temelli, aile odaklı veya diğer uygun terapi yaklaşımları değerlendirilebilir.
Gerektiğinde beklenen yararlar, olası yan etkiler ve alternatifler aileyle görüşülerek ilaç tedavisi planlanır ve düzenli takip edilir.
Klinik gereksinim ve ailenin onayı doğrultusunda öğretmen, psikolog, özel eğitim uzmanı veya diğer hekimlerle koordinasyon kurulabilir.
Her belge zorunlu değildir. Elinizde bulunan bilgileri düzenlemek, ilk görüşmede gelişim ve belirtilerin daha bütüncül ele alınmasına yardımcı olabilir.
Çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanları bebeklikten 18 yaşın sonuna kadar gelişimsel, duygusal, davranışsal ve psikiyatrik sorunları değerlendirir. Görüşme yöntemi çocuğun yaşına ve başvuru nedenine göre uyarlanır.
Başvuru nedeni, belirtilerin seyri, gelişim ve sağlık öyküsü, aile ve okul yaşamı ele alınır. Yaşa göre çocukla görüşme veya gözlem yapılabilir. İlk değerlendirme sonunda mevcut bulgular ve izlenecek yol aileyle paylaşılır.
Çoğu başvuruda çocuğun değerlendirmeye katılması gerekir. Bununla birlikte özel durumlarda görüşmenin nasıl başlayacağı yaşa ve başvuru nedenine göre kliniğe önceden sorulabilir.
Hayır. Testler yalnızca belirli bir klinik soruya yanıt vermesi bekleniyorsa önerilir. Tanı, tek bir test sonucuna değil; klinik görüşme, öykü, gözlem ve gerektiğinde ek bilgilere dayanır.
Evet. Çocuk ve ergen psikiyatristi tıp doktorudur ve klinik gereksinim olduğunda ilaç tedavisi düzenleyebilir. İlaç her başvuruda gerekli değildir; yararlar, olası riskler, alternatifler ve takip planı aileyle görüşülür.
Çocuğun ihtiyacına göre izlem, aile danışmanlığı, psikoterapi, okul düzenlemeleri ve ilaç tedavisi ayrı ayrı veya birlikte planlanabilir. Uygun kombinasyon kapsamlı değerlendirme sonrasında belirlenir.
Online görüşmenin uygunluğu çocuğun yaşı, başvuru nedeni, klinik ihtiyaç ve güvenlik koşullarına bağlıdır. Her durum online değerlendirmeye uygun olmayabilir; ayrıntılar randevu öncesinde klinikle görüşülmelidir.
Kendine zarar verme veya intihar düşüncesi ya da planı, gerçeklikle bağın bozulması, ağır ajitasyon veya çocuğun güvenliğini tehdit eden ani bir durumda web randevusu beklenmemeli; 112 aranmalı ya da en yakın acil servise başvurulmalıdır.
Yaş grubu, başvuru nedeni, ilk görüşme ve randevu planlaması hakkında Ankara Beştepe kliniğiyle iletişime geçebilirsiniz.
