👂
Alıcı Dil
Sözcükleri, soruları ve yönergeleri anlama; nesne ve kişileri adlarıyla tanıma becerisidir.
📍 Ankara Beştepe🕐 Pazartesi–Cumartesi 08:00–19:00
🗣️ Erken Dil ve İletişim Değerlendirmesi
Bebek ve Çocuklarda Konuşma Gecikmesi
Çocuğun konuşma ve dil becerilerinin yaşına göre beklenen gelişim çizgisinin gerisinde kalması, yalnızca “geç konuşma” olarak değerlendirilmemelidir.
Ankara Beştepe’de Uzm. Dr. Emine Taşyürek; çocuğun dili anlama ve kullanma becerilerini, sosyal iletişimini, oyununu ve tüm gelişim öyküsünü birlikte değerlendirir. Gerektiğinde işitme değerlendirmesi, dil ve konuşma terapisi ve diğer gelişimsel incelemelerle koordineli bir yol haritası oluşturulur.
🎓
Hacettepe Üniversitesi Uzmanlığı
💚
0–18 Yaş Klinik Deneyim
🧠
Gelişimsel ve Ruhsal Değerlendirme
👪
Aile Görüşmesi ve Rehberlik
🧩
Çocuk Merkezli Klinik Gözlem
🤝
Multidisipliner Yönlendirme
Temel Bilgiler
Konuşma Gecikmesi Nedir?
Konuşma, dil ve sosyal iletişim birbiriyle ilişkili olsa da aynı beceriler değildir.
Konuşma; seslerin çıkarılması, sözcüklerin anlaşılır söylenmesi ve akıcılıkla ilgilidir. Dil ise söyleneni anlama, sözcükleri anlamlı biçimde kullanma, cümle kurma ve düşünceleri aktarma becerilerini kapsar. Bazı çocuklar söyleneni iyi anladığı hâlde az konuşabilir; bazı çocuklarda hem anlama hem ifade etme alanları etkilenebilir.
💬
İfade Edici Dil
Jest, sözcük ve cümlelerle istekleri, duyguları ve düşünceleri anlatabilme becerisidir.
🔤
Konuşma Sesleri
Sesleri doğru üretme ve konuşmanın başkaları tarafından anlaşılabilir olmasıyla ilgilidir.
Önemli: Gelişim basamakları kesin sınavlar değildir ve çocuklar arasında doğal farklılıklar bulunur. Değerlendirmede yalnızca kaç sözcük söylendiğine değil; anlama, jestler, ortak dikkat, oyun, sosyal iletişim ve becerilerin zaman içindeki ilerleyişine birlikte bakılır.
Gelişimsel İzlem
Yaşa Göre Hangi İletişim İşaretleri İzlenir?
Aşağıdaki başlıklar tanı koymak için değil, gelişimin bütününü izlemek ve gerektiğinde değerlendirme istemek için kullanılır.
12 Ay Çevresi
Seslere yönelme, babıldama, göz teması, el sallama ve işaret etme gibi iletişim amaçlı jestler izlenir.
18 Ay Çevresi
Anlamlı sözcüklerin ortaya çıkması, basit yönergeleri anlama ve isteklerini jest ya da sözcükle anlatma beklenir.
24 Ay Çevresi
Sözcük dağarcığının artması ve “anne gel”, “su ver” gibi iki sözcüklü birleşimlerin başlaması önemlidir.
2–3 Yaş
Cümlelerin uzaması, soru sorma, günlük konuşmaları anlama ve tanıdık kişilerce daha kolay anlaşılma izlenir.
Her Yaşta
Daha önce kullanılan sözcüklerin, jestlerin veya sosyal iletişim becerilerinin kaybı beklenmeden değerlendirilmelidir.
Beklemeden Değerlendirilmesi Gereken İşaretler
Tek bir belirti her zaman bir bozukluk anlamına gelmez. Ancak aşağıdaki durumlar kapsamlı gelişimsel ve tıbbi değerlendirme gereksinimini artırır:
- Daha önce kazanılmış sözcüklerin, jestlerin veya sosyal becerilerin kaybedilmesi
- Seslere ya da ismine tutarlı biçimde yönelmeme ve işitmeyle ilgili kuşku
- Göz teması, işaret etme, taklit, ortak dikkat veya sembolik oyunun belirgin sınırlı olması
- Yaşa uygun basit yönergeleri anlamada belirgin güçlük
- 24 ay çevresinde anlamlı iki sözcüklü ifadelerin başlamamış olması
- Konuşma güçlüğüne beslenme, çiğneme, yutma veya belirgin ağız-motor sorunlarının eşlik etmesi
Ayırıcı Değerlendirme
Konuşma Gecikmesinin Olası Nedenleri
Konuşma gecikmesi tek başına bir neden söylemez; gelişimin farklı alanları birlikte incelenmelidir.
👂
İşitme Güçlükleri
Geçici orta kulak sorunlarından kalıcı işitme kaybına kadar farklı durumlar dil gelişimini etkileyebilir.
🗨️
Gelişimsel Dil Bozukluğu
Çocuğun başka alanlarda görece iyi ilerlerken dili anlama veya kullanmada kalıcı güçlük yaşaması mümkündür.
🧩
Otizm ve Sosyal İletişim
Ortak dikkat, jestler, karşılıklı etkileşim ve oyun alanındaki farklılıklar konuşma gecikmesine eşlik edebilir.
🧠
Genel Gelişimsel Gecikme
Dil becerileriyle birlikte bilişsel, motor, öz bakım veya sosyal gelişim alanları da etkilenebilir.
🩺
Nörolojik ve Ağız-Motor Etkenler
Kas tonusu, motor planlama, yapısal özellikler veya nörolojik ve genetik durumlar değerlendirmeye alınabilir.
📱
Etkileşim ve Ekran Örüntüsü
Yoğun pasif ekran kullanımı karşılıklı konuşma ve oyun fırsatını azaltabilir; ancak tek başına neden olarak kabul edilmez.
İki dillilik konuşma gecikmesine neden olmaz. Birden fazla dille büyüyen çocuk değerlendirilirken bildiği tüm diller, bu dillere ne zaman ve hangi ortamlarda maruz kaldığı dikkate alınır. Dil farklılığı ile dil bozukluğu birbirinden ayrılmalıdır.
Klinik Süreç
Konuşma Gecikmesi Nasıl Değerlendirilir?
Amaç yalnızca sözcük saymak değil, gecikmenin biçimini ve çocuğun ihtiyaçlarını belirlemektir.
Gelişim Öyküsü
Gebelik ve doğum, sağlık, işitme, motor gelişim, ilk sözcükler, aile öyküsü ve kullanılan diller ele alınır.
Aile Görüşmesi
Çocuğun evde, kreşte ve farklı kişilerle nasıl iletişim kurduğu; güçlü yönleri ve ailenin kaygıları öğrenilir.
Klinik Gözlem
Oyun, ortak dikkat, jestler, taklit, dili anlama, kendini ifade etme ve sosyal karşılıklılık değerlendirilir.
Gerekli İncelemeler
İşitme değerlendirmesi ve ihtiyaca göre gelişim testleri, dil-konuşma değerlendirmesi veya tıbbi incelemeler planlanır.
Bireysel Yol Haritası
İzlem, aile rehberliği, dil ve konuşma terapisi ve gerekli uzman yönlendirmeleri çocuğa göre düzenlenir.
Destek ve İzlem
Destek Planı Nasıl Oluşturulur?
Her çocuk için aynı program uygulanmaz; yaklaşım değerlendirme bulgularına göre şekillenir.
🗣️
Dil ve Konuşma Terapisi
Uygun görüldüğünde, yetkin dil ve konuşma terapisti tarafından çocuğun alıcı ve ifade edici dil profiline göre planlanır.
🏡
Aile Rehberliği
Günlük rutinlerde karşılıklı iletişimi artıran, çocuğun girişimlerini destekleyen uygulanabilir yöntemler belirlenir.
🤝
Multidisipliner Takip
Gerektiğinde odyoloji, kulak burun boğaz, dil ve konuşma terapisi, çocuk nörolojisi ve diğer alanlarla iş birliği kurulur.
Günlük Yaşam
Evde Dil Gelişimi Nasıl Desteklenebilir?
Evdeki destek klinik değerlendirme veya gerekli terapi yerine geçmez; ancak iletişim fırsatlarını zenginleştirir.
Çocuğun İlgisini İzleyin
O anda baktığı, yaptığı veya istediği şey hakkında kısa ve doğal cümlelerle konuşun.
Söylediğini Genişletin
Çocuk “araba” dediğinde “kırmızı araba gidiyor” gibi bir üst düzey model sunun; tekrar etmeye zorlamayın.
Bekleme Süresi Verin
Soru veya seçim sunduktan sonra hemen onun yerine yanıtlamayın; iletişim girişimine zaman tanıyın.
Birlikte Kitap ve Oyun
Resimleri adlandırın, hikâyeyi çocuğun düzeyine göre anlatın ve karşılıklı oyun kurun.
Ekranı Etkileşimle Değiştirin
Pasif ekran süresini azaltın; ekran kullanılıyorsa birlikte izleyip içerik hakkında konuşun.
Rahat Olduğunuz Dili Kullanın
Aile içinde en doğal ve zengin iletişimi kurabildiğiniz dil ya da dillerle konuşmaya devam edin.
İlgili Değerlendirme ve Tedavi Sayfaları
Ailelerin Merak Ettikleri
Sık Sorulan Sorular
Geç konuşma ile dil bozukluğu aynı şey midir?
Hayır. “Geç konuşma” günlük dilde kullanılan bir tanımdır. Bazı çocukların yalnızca ifade edici dili gecikirken bazı çocuklarda dili anlama, sosyal iletişim veya gelişimin başka alanları da etkilenebilir. Ayrım kapsamlı değerlendirmeyle yapılır.
Çocuğum için hangi yaşta uzmana başvurmalıyım?
Ailenin gelişimle ilgili belirgin bir kaygısı varsa sabit bir yaşı beklemek gerekmez. Özellikle beceri kaybı, işitme kuşkusu, sınırlı jest ve ortak dikkat veya 24 ay çevresinde iki sözcüklü ifadelerin başlamamış olması durumunda değerlendirme ertelenmemelidir.
İki dilli büyümek konuşma gecikmesine yol açar mı?
İki ya da daha fazla dille büyümek tek başına dil bozukluğuna neden olmaz. Değerlendirme çocuğun bildiği tüm dilleri ve her dile maruz kalma biçimini kapsamalıdır.
Ekran kullanımı konuşma gecikmesinin nedeni midir?
Yoğun pasif ekran kullanımı yüz yüze konuşma, oyun ve ortak dikkat fırsatlarını azaltabilir; ancak konuşma gecikmesini tek başına ekranla açıklamak doğru değildir. Altta yatan gelişimsel ve tıbbi etkenler değerlendirilmelidir.
Konuşma gecikmesi her zaman otizm anlamına mı gelir?
Hayır. Konuşma gecikmesinin birçok nedeni olabilir. Otizm değerlendirmesinde konuşmanın yanında göz teması, işaret etme, ortak dikkat, taklit, sosyal karşılıklılık, oyun ve tekrarlayıcı davranışlar birlikte ele alınır.
“Biraz daha bekleyelim, kendiliğinden açılır” yaklaşımı doğru mu?
Bazı çocuklar zaman içinde akranlarını yakalayabilir; ancak hangi çocuğun desteğe ihtiyaç duyacağını yalnızca bekleyerek öngörmek mümkün değildir. Erken değerlendirme gereksiz beklemeyi önler ve uygun izlem planı sağlar.
Çocuğum bazı sesleri duyuyorsa yine de işitme testi gerekir mi?
Gerekebilir. Çocuğun bazı seslere tepki vermesi tüm konuşma frekanslarını yeterli duyduğunu göstermez. Klinik değerlendirmeye göre odyolojik inceleme önerilebilir.
İlk görüşmede neler değerlendirilir?
Gelişim ve sağlık öyküsü, kullanılan diller, aile gözlemleri, işitme durumu, oyun, jestler, ortak dikkat, dili anlama ve ifade etme becerileri ele alınır. Bulgulara göre izlem, test ve uzman yönlendirmeleri planlanır.
Bilimsel içerik çerçevesi: Gelişim basamakları ve değerlendirme yaklaşımı hazırlanırken
CDC gelişim basamakları ile
ASHA Geç Dil Gelişimi rehberi esas alınmıştır. Bu kaynaklardaki yaş göstergeleri tarama ve tanı aracı değildir.
Çocuğunuzun Dil ve İletişim Gelişimini Birlikte Değerlendirelim
Konuşma, anlama, işaret etme, oyun veya sosyal iletişim gelişimiyle ilgili kaygınız varsa Ankara Beştepe’de kapsamlı bir çocuk psikiyatrisi görüşmesi planlayabilirsiniz.