🦠
Kirlenme ve Temizlik
Mikrop veya bulaşma korkusu; aşırı yıkama, silme, kıyafet değiştirme ve kaçınma.
📍 Ankara Beştepe🕐 Pazartesi–Cumartesi 08:00–19:00
🔄 Çocuk ve Ergenlerde OKB
Ankara’da Çocuk ve Ergenlerde Obsesif Kompulsif Bozukluk Desteği
Tekrarlayan istenmeyen düşünceler, sürekli güvence isteme, kontrol, yıkama, sayma veya “tam doğru olana kadar” yineleme çocuğun günlük yaşamını etkiliyorsa değerlendirme yararlı olabilir.
Uzm. Dr. Emine Taşyürek, belirtilerin gelişimsel alışkanlıklardan ayrımını, eşlik eden durumları ve aile katılımını değerlendirerek ERP içeren bilişsel davranışçı yaklaşım temelinde bireysel bir plan oluşturur.
🎓
Hacettepe Üniversitesi Uzmanlığı
💚
0–18 Yaş Klinik Deneyim
🎯
ERP İçeren BDT Yaklaşımı
🧠
Kapsamlı Ayırıcı Değerlendirme
🌐
Yüz Yüze ve Online Görüşme
👪
Aile Katılımlı Tedavi Planı
Obsesif Kompulsif Bozukluk Nedir?
İstenmeyen düşünce, dürtü veya imgeler ile bunların yarattığı sıkıntıyı azaltmaya yönelik yineleyici davranış ve zihinsel eylemlerden oluşan bir döngüdür.
OKB bir karakter zayıflığı, inatçılık veya yalnızca “titizlik” değildir. Kompulsiyon kısa süreli rahatlama sağlayabilir; ancak bu rahatlama zamanla OKB döngüsünü güçlendirebilir.
Çocuklar düşüncelerinin aşırı olduğunu her zaman fark etmeyebilir veya utandıkları için belirtileri gizleyebilir. Tanıda süreyle birlikte sıkıntı, işlev kaybı, kaçınma ve aile yaşamına etkisi değerlendirilir.
Obsesyon ve Kompulsiyon Örnekleri
🔐
Şüphe ve Kontrol
Kapı, ocak, ödev veya çantayla ilgili kuşku; tekrar kontrol ve onay isteme.
📐
Simetri ve “Tam Doğru” Hissi
Eşyaları düzenleme, dokunma veya hareketleri belirli biçimde yineleme.
⚠️
Zarar Verme Düşünceleri
İstemeden zarar verme korkusu. İstenmeyen düşüncenin varlığı bunu yapmak istediği anlamına gelmez.
🔢
Zihinsel Ritüeller
Sayma, kelime veya dua tekrarlama ve düşünceyi başka bir düşünceyle etkisizleştirme.
❓
Güvence Arama
“Temiz mi?”, “Yanlış mı yaptım?” veya “Kötü biri miyim?” sorularını tekrar sorma.
Ne Zaman OKB Düşünülmeli?
Ritüeller Uzuyorsa
Hazırlanma, yemek, ödev veya uyku rutini belirgin biçimde gecikiyorsa.
Engellenince Yoğun Sıkıntı Oluyorsa
Ritüel yapılamadığında kaygı, öfke veya panik benzeri tepki ortaya çıkıyorsa.
Aile Katılmak Zorunda Kalıyorsa
Aile üyeleri kontrol, temizlik, tekrar veya güvence ritüellerine dâhil oluyorsa.
Kaçınma Artıyorsa
Çocuk kirli saydığı yerlerden, okuldan, kişilerden veya etkinliklerden uzaklaşıyorsa.
Gizli Ritüeller Varsa
İçinden sayma, dua, zihinsel kontrol veya düşünceyi etkisizleştirme görülüyorsa.
İşlev Kaybı Oluşuyorsa
Okul, arkadaşlık, uyku, öz bakım veya aile yaşamı etkileniyorsa.
“Günde bir saat” önemli bir tanısal göstergedir; ancak daha kısa süren belirtiler belirgin sıkıntı veya işlev kaybı yaratıyorsa klinik olarak önemli olabilir.
Değerlendirmede Neler İncelenir?
Belirti Haritası
Obsesyonlar, açık ve gizli kompulsiyonlar, kaçınmalar, tetikleyiciler ve zaman kaybı ele alınır.
Gelişimsel Ayrım
Yaşa uygun ritüeller, otizmde yineleyici davranışlar, tikler ve katı rutinlerden ayrım yapılır.
Eşlik Eden Durumlar
Depresyon, kaygı, DEHB, tik bozuklukları, yeme sorunları, travma ve güvenlik riski değerlendirilir.
Aile ve Okul Etkisi
Ailenin ritüellere katılımı, okul işlevi ve çocuğun belirtileri gizleme biçimi incelenir.
ERP: Maruz Bırakma ve Tepki Önleme
Çocuk ve ergen OKB’sinde en güçlü kanıta sahip psikoterapi yaklaşımlarından biridir.
ERP; çocuğu hazırlıksız biçimde korkusunun içine atmak veya zorla ritüelini engellemek değildir. Hedefler çocuk ve aileyle belirlenir; çalışmalar kolaydan zora, planlı ve tekrarlı biçimde ilerler.
Döngüyü Tanıma
Tetikleyici, obsesyon, kaygı, kompulsiyon ve kısa rahatlama arasındaki bağ anlaşılır.
Basamak Listesi
Kaygı uyandıran durumlar birlikte sıralanır ve ulaşılabilir başlangıç seçilir.
Kademeli Maruz Kalma
Çocuk korkulan durum veya düşünceyle güvenli ve planlı biçimde karşılaşır.
Tepkiyi Azaltma
Kompulsiyon terapist rehberliğiyle geciktirilir, kısaltılır veya bırakılır ve yeni öğrenme pekiştirilir.
Tedavi Yaklaşımları
ERP İçeren BDT
Çocuk ve ergenlerde birinci basamak psikoterapi yaklaşımıdır; bilişsel çalışmalar ERP’yi destekler.
Aile Katılımı
Aile, güvence ve ritüellere katılımı suçluluk yaratmadan kademeli azaltmayı öğrenir.
İlaç Tedavisi
Orta–ağır belirtilerde veya psikoterapiye yetersiz yanıtta çocuk psikiyatristi SSRI tedavisini değerlendirebilir.
Okul İş Birliği
Ritüelleri pekiştirmeyen ve mahremiyeti koruyan okul düzenlemeleri planlanabilir.
Yeniden Değerlendirme
Yetersiz yanıtta tanı, ERP uygulaması, aile uyumu, ilaç dozu–süresi ve eşlik eden durumlar gözden geçirilir.
Nüks Önleme
Belirti artışının erken işaretleri, kazanılan beceriler ve yeniden başvuru planı oluşturulur.
Aileler Nasıl Destek Olabilir?
Çocuğu Suçlamayın
Davranışların isteyerek yapılmadığını, ancak tedaviyle değiştirilebileceğini anlatın.
Güvenceyi Kademeli Azaltın
Aynı soruya tekrar tekrar yanıt vermek kısa vadede rahatlatıp döngüyü sürdürebilir.
Ritüeli Aniden Yasaklamayın
Plansız engelleme çatışmayı artırabilir; değişim ERP planıyla yürütülmelidir.
İçeriği Tartışmayın
Obsesyonun doğru olup olmadığını kanıtlamak yerine OKB döngüsünü fark etmesine yardımcı olun.
Çabayı Fark Edin
Kaygıya rağmen kompulsiyonu erteleme veya azaltma girişimlerini destekleyin.
Güvenlik Riskini Sorun
Zarar verme obsesyonu ile gerçek niyet farklıdır; şüphede klinik değerlendirme yapılmalıdır.
İlgili Sayfalar
Sık Sorulan Sorular
Her tekrar eden davranış OKB midir?
Hayır. Yaşa uygun rutinler, tikler, otizmle ilişkili davranışlar ve alışkanlıklar farklı olabilir.
Belirtiler mutlaka günde bir saat sürmeli mi?
Hayır. Bir saat önemli göstergedir; daha kısa belirtiler belirgin sıkıntı veya işlev kaybı yaratıyorsa da önemlidir.
Zarar verme düşüncesi bunu yapacağı anlamına mı gelir?
İstenmeyen OKB düşünceleri çoğu zaman çocuğun değerleriyle çelişir. Yine de gerçek niyet ve güvenlik riski klinik değerlendirmeyle ayrılmalıdır.
ERP çocuğu zorlamak mıdır?
Hayır. ERP iş birliğine dayalı, yaşa uygun ve kademeli planlanır.
Aile güvence vermeyi hemen kesmeli mi?
Genellikle hayır. Güvence ve aile katılımı terapötik planla kademeli azaltılır.
İlaç her çocukta gerekir mi?
Hayır. Belirti şiddeti, işlev kaybı, ERP’ye erişim ve yanıt ile yarar–risk dengesi değerlendirilir.
OKB tamamen geçer mi?
Birçok çocuk kanıta dayalı tedaviyle belirgin düzelme yaşayabilir; seyir kişiden kişiye değişir.
Ne zaman acil yardım gerekir?
Kendine veya başkasına zarar verme niyeti ya da planı, intihar riski, tehlikeli beslenme–sıvı kısıtlaması veya güvenliğin sağlanamaması halinde 112 aranmalı ya da acil servise başvurulmalıdır.
OKB İçin Değerlendirme Planlayın
Tekrarlayan düşünce ve ritüeller çocuğunuzun okulunu, uykusunu, ilişkilerini veya aile yaşamını etkiliyorsa Ankara Beştepe’de görüşme planlayabilirsiniz.