Konuşma ve sunum korkusu
Sınıfta söz alma, sunum yapma veya tanımadığı kişilerle konuşma yoğun kaygı yaratabilir.
📍 Ankara Beştepe🕐 Pazartesi–Cumartesi 08:00–19:00
Sosyal Kaygı · Çocuk ve Ergen
Çocuk ve Ergenlerde Sosyal Kaygı
Utangaçlıktan farklı olarak okul, arkadaşlık ve günlük katılımı sınırlayan sosyal korkulara gelişimsel yaklaşım
Yeni bir ortamda çekinmek veya topluluk önünde heyecanlanmak çocukluk ve ergenlikte sık görülebilir. Sosyal kaygı; eleştirilme, küçük düşme veya olumsuz değerlendirilme korkusu nedeniyle sosyal ya da performans durumlarından sürekli kaçınmaya ve belirgin işlev kaybına yol açtığında klinik değerlendirme gerektirebilir.
Gelişimsel Bakış
Sosyal kaygı çekingenlikten nasıl ayrılır?
Çekingen bir çocuk zamanla ortama ısınabilir ve istediği etkinliğe katılabilir. Sosyal kaygıda ise konuşma, soru sorma, yemek yeme, sunum yapma, arkadaş grubuna katılma veya telefonla görüşme gibi durumlar yoğun korku ve kaçınmaya neden olabilir.
Kaygı bazen sessizlik, göz temasından kaçınma ve içe kapanma şeklinde; bazen de öfke, okula gitmek istememe veya performansı son anda bırakma biçiminde görülebilir. Değerlendirmede zorbalık, depresyon, otizm spektrumu, konuşma güçlüğü ve özgüven sorunlarıyla ayrım yapılır.
Belirtiler
Çocuk ve ergenlerde nasıl görülebilir?
Belirtilerin görünümü yaşa göre değişebilir. Tanı; internet listesinden değil, süre, şiddet, bağlam ve işlev kaybının klinik değerlendirilmesiyle konur.
Akran ortamından kaçınma
Gruba katılmama, teneffüste yalnız kalma veya davetleri reddetme görülebilir.
Olumsuz değerlendirilme korkusu
Hata yapma, yüz kızarması, ses titremesi veya komik görünme düşüncesi zihni sürekli meşgul edebilir.
Bedensel belirtiler
Çarpıntı, terleme, titreme, mide rahatsızlığı ve yüz kızarması sosyal durumlarda artabilir.
Dijital güvenli alana çekilme
Yüz yüze ilişkiler azalırken yalnızca çevrim içi iletişim veya oyun ortamlarına yönelme görülebilir.
Fırsat kaybı
Ders katılımı, arkadaşlık, kurslar ve yaşa uygun bağımsızlık kaygı nedeniyle sınırlanabilir.
Başvuru Zamanı
Ne zaman değerlendirme düşünülmeli?
Tek bir belirti her zaman bozukluk anlamına gelmez. Belirtinin süresi, şiddeti ve ev, okul ya da sosyal yaşamdaki etkisi profesyonel değerlendirme ihtiyacını belirler.
- Sosyal veya performans durumlarından kaçınmanın altı aydan uzun sürmesi ya da giderek artması
- Okul katılımı, arkadaşlıklar veya akademik performansın belirgin etkilenmesi
- Çocuğun istemesine rağmen arkadaş kuramaması veya sosyal ortama girememesi
- Kaygı nedeniyle sunum, sınav, yemek yeme veya telefonla konuşma gibi günlük görevlerin yapılamaması
- Yoğun yalnızlık, düşük benlik değeri veya depresif belirtilerin eşlik etmesi
- Zorbalık, konuşma güçlüğü veya gelişimsel farklılıkların sosyal kaygıyı artırması
Önemli: Kendine zarar verme veya intihar düşüncesi, gerçeklikle bağın bozulması ya da güvenliği tehdit eden ani bir durumda web formunu beklemeyin; 112 Acil Çağrı Merkezi'ne veya en yakın acil servise başvurun.
Değerlendirme ve Destek
Klinik süreç nasıl planlanır?
Değerlendirme, çocuğun yaşı ve başvuru nedenine göre uyarlanır. Her çocuk için aynı test veya aynı tedavi planı kullanılmaz.
Kaygı haritası
Hangi sosyal durumların korku yarattığı, kaçınma ve güvenlik davranışlarının nasıl sürdüğü belirlenir.
Gelişim ve çevre
Akran ilişkileri, zorbalık, okul ortamı, aile tutumları ve iletişim becerileri değerlendirilir.
Ayırıcı değerlendirme
Depresyon, otizm spektrumu, konuşma güçlüğü, dikkat sorunları ve özgül fobiler açısından klinik değerlendirme yapılır.
Beceri ve maruz kalma planı
Psikoeğitim, bilişsel davranışçı çalışmalar, kademeli sosyal adımlar, aile/okul desteği ve gerektiğinde tıbbi seçenekler planlanabilir.
İlgili İçerikler
Değerlendirmeyi tamamlayan bağlantılar
Belirtiler farklı klinik alanlarla kesişebilir. Aşağıdaki içerikler konuyu daha geniş bir çerçevede değerlendirmenize yardımcı olur.
Sık Sorulan Sorular
Ailelerin merak ettiği konular
Sosyal kaygı ile utangaçlık aynı şey midir?
Hayır. Utangaçlık bir kişilik özelliği olabilir. Sosyal kaygıda korku ve kaçınma okul, arkadaşlık veya günlük görevleri belirgin biçimde sınırlar.
Çocuğu sürekli sosyal ortama zorlamak doğru mudur?
Plansız ve yoğun zorlamalar kaygıyı artırabilir. Sosyal adımlar çocuğun hedefleri doğrultusunda kademeli, öngörülebilir ve destekleyici biçimde planlanmalıdır.
Sosyal kaygı yalnız ergenlerde mi görülür?
Hayır. Çocuklukta da görülebilir; ancak belirtilerin görünümü yaşa göre değişebilir. Küçük çocuklarda ağlama, donakalma veya konuşmama daha belirgin olabilir.
Online iletişimin rahat olması sosyal kaygıyı dışlar mı?
Hayır. Bazı çocuk ve ergenler çevrim içi ortamda rahatken yüz yüze etkileşimlerde yoğun kaygı yaşayabilir. İşlevsellik farklı ortamlarla birlikte değerlendirilir.
Çocuğunuzun ihtiyacını birlikte değerlendirelim
Uzm. Dr. Emine Taşyürek ile Ankara Beştepe'de yüz yüze görüşme ve klinik açıdan uygun durumlarda online görüşme hakkında bilgi alabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, kişisel tıbbi değerlendirme, tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Uygun yaklaşım çocuğun ve ailenin klinik gereksinimine göre uzman hekim tarafından belirlenir.