Belirti listesinden önce süre ve işlev değerlendirilir
Çocukların zaman zaman unutkan, sabırsız veya hareketli olması olağandır. DEHB açısından önem taşıyan, bu davranışların gelişim düzeyine göre belirgin olması, kalıcı biçimde sürmesi ve okul, ev veya arkadaşlık alanında güçlük yaratmasıdır.
Ailenin “ne zamandır var?” ve “hangi sonucu doğuruyor?” sorularına vereceği somut örnekler, yalnız belirti saymaktan daha değerlidir.
Gelişim öyküsü bugünkü davranışı anlamlandırır
Gebelik ve doğum bilgileri, erken gelişim, dil, oyun, uyku, okul başlangıcı ve ailede benzer güçlüklerin bulunup bulunmadığı konuşulur. Amaç geçmişte kusur aramak değil, belirtilerin gelişim çizgisi içindeki yerini görmektir.
Ergenlerde çocukluk dönemindeki okul kayıtları ve önceki gözlemler özellikle yararlı olabilir; çünkü güncel belirtiler artan akademik talepler ve ergenlik özellikleriyle farklı görünür.
Ev ve okul bilgisi aynı resmin farklı parçalarıdır
Bir çocuk yapılandırılmış bire bir görüşmede sakin olabilir; kalabalık sınıfta ise yönerge takibi ve dürtü kontrolünde zorlanabilir. Bu nedenle ebeveyn, öğretmen ve gerektiğinde çocuğun yaşamındaki diğer yetişkinlerden bilgi alınır.
Ortamlar arasındaki fark tanıyı otomatik olarak dışlamaz. Görevin zorluğu, yetişkin desteği, uyku ve sınıf koşulları davranışın görünürlüğünü değiştirebilir.
Benzer belirtiler oluşturan durumlar dışlanır
Kaygı, depresyon, travma, uyku bozukluğu, öğrenme güçlüğü, görme-işitme sorunları ve bazı bedensel durumlar dikkatsizlik veya huzursuzluk gibi görünebilir. Birden fazla durum aynı çocukta birlikte de bulunabilir.
Değerlendirmenin güvenilirliği, yalnız DEHB belirtilerini doğrulamasına değil, bu alternatif açıklamaları düzenli biçimde ele almasına bağlıdır.
Ölçek ve dikkat testleri klinik kararı destekler
Ebeveyn ve öğretmen ölçekleri davranışın farklı ortamlardaki sıklığını karşılaştırabilir. Bilgisayarlı dikkat testleri belirli performans alanlarına ilişkin veri sunabilir; fakat tek başına DEHB tanısı koymaz veya dışlamaz.
Gerektiğinde dikkat ve algı testleri ile MOXO dikkat testi klinik soruya uygun biçimde planlanır.
Geri bildirim görüşmesi bir sonraki adımı açıklamalıdır
Değerlendirme sonunda hangi bulguların DEHB ile uyumlu olduğu, hangi noktaların başka nedenlerle açıklanabileceği ve desteğin hangi hedeflerle başlayacağı aileye anlatılır. Tanı konmasa bile işlevsel güçlükler için destek planı yapılabilir.
İzlem, ilk kararın doğruluğunu ve müdahalenin günlük yaşama etkisini sınamaya devam eder. Çocuk büyüdükçe ihtiyaçlar ve belirtilerin görünümü değişebileceği için plan sabit tutulmaz.