Uzm. Dr. Emine Taşyürek
İçeriğe geç
Ankara · BeştepePazartesi–Cumartesi 08:00–19:00
Uzm. Dr. Emine Taşyürek çocuk ve ergen psikiyatrisi logosu Uzm. Dr. Emine TaşyürekÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Randevu
Uzm. Dr. Emine Taşyürek, Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı

Gelişim · Mizaç · İlişki

Çocuk Psikolojisini Anlamak: Gelişime Göre Davranışı Okumak

Çocuk psikolojisini anlamak, her davranışa bir tanı adı vermek değildir. Davranışın çocuğun yaşı, mizacı, iletişim becerisi, aile ilişkileri, okul çevresi ve bedensel ihtiyaçları içinde ne anlattığını merak etmek daha sağlıklı bir başlangıçtır.

Davranış çoğu zaman bir iletişim biçimidir

Küçük çocuk yorulduğunu öfke nöbetiyle, okul çağındaki çocuk başarısızlık korkusunu ödevden kaçınmayla, ergen ise incinmesini sert bir üslupla gösterebilir. Davranışın kabul edilmesi gerekmez; altında hangi ihtiyacın bulunduğu araştırılır.

“Bunu neden yapıyor?” sorusuna ek olarak “Bu davranış ne zaman artıyor ve neyi değiştirmeye çalışıyor?” diye bakın.

Gelişim dönemi beklentiyi belirler

Üç yaşındaki çocukla on üç yaşındaki gencin bekleme, duyguyu anlatma ve plan yapma kapasitesi aynı değildir. Yaşa uygun sınır, çocuğun henüz geliştirmekte olduğu beceriyi yetişkin desteğiyle yapabileceği düzeyde kurulur.

Gelişim basamakları kesin son tarihler değil, izlem için yönlendirici çerçevelerdir.

Mizaç güçlük değil farklı başlangıç noktasıdır

Bazı çocuklar yeniliğe hızlı, bazıları yavaş ısınır; bazıları ses ve dokulara daha hassastır. Aynı aile yaklaşımı iki çocukta farklı sonuç verebilir.

Mizacı bilmek sınırsız davranışı onaylamak değil, sınırı çocuğun öğrenme biçimine uyarlamaktır.

Beden ve çevre davranışı etkiler

Uyku, açlık, ağrı, hareket ihtiyacı, ekran düzeni ve kalabalık ortam çocuğun özdenetimini değiştirebilir. Davranış planından önce temel ihtiyaçların nasıl karşılandığına bakılmalıdır.

Okul ortamı, akran ilişkileri ve ailedeki yaşam olayları da çocuğun ruhsal yükünü artırabilir.

Bağ kurmak sınır koymanın karşıtı değildir

Çocuğun duygusunu kabul edip davranışın sınırını korumak mümkündür: “Kızgın olduğunu görüyorum; vurmana izin vermeyeceğim.” Bu dil hem ilişkiyi hem güvenliği taşır.

Tutarlı sınırlar, korkutucu cezadan çok öngörülebilir sonuçlar ve tekrar eden öğretim gerektirir.

Merak ne zaman değerlendirmeye dönüşmelidir?

Davranış gelişim düzeyine göre belirginse, uzun sürüyorsa, birden fazla yaşam alanını bozuyorsa veya güvenlik riski oluşturuyorsa profesyonel değerlendirme düşünülebilir.

Yaşa göre hizmetler erken çocukluk, okul çağı ve ergen psikiyatrisi sayfalarında açıklanır.

Kaynaklar

Uzm. Dr. Emine Taşyürek

Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı · Hakkında

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez.

İletişim