Her konuda aynı sertlikte sınır koymak işe yaramaz
Güvenlik, sağlık ve başkalarına zarar vermeme konularıyla kıyafet, müzik veya odanın düzeni aynı düzeyde ele alınmamalıdır. Her farklı tercih büyük bir otorite meselesine dönüşürse, gerçekten önemli bir sınırın gerekçesi de duyulmaz hale gelebilir.
Aile önce hangi konuların zorunlu güvenlik sınırı, hangilerinin ortak yaşam kuralı, hangilerinin kişisel tercih olduğunu kendi içinde netleştirebilir. Genç bütün kararları tek başına almak zorunda değildir; fakat hiçbir kararda söz sahibi olmaması da bağımsızlık becerisini geliştirmeyi zorlaştırır. AACAP’ın ileri ergenlik gelişimi açıklaması, artan özerklik ve sorumluluğu birlikte ele alır.
Kuralın nedenini açıklamak, onu tartışmaya açmakla aynı değildir
“Çünkü ben öyle istiyorum” yerine sınırın gerekçesini kısa ve anlaşılır söyleyin. Örneğin dönüş saati konuşulurken ulaşım, kiminle olacağı ve ertesi günün düzeni ele alınabilir. Hangi bölümün değişebilir, hangisinin değişemez olduğunu belirtmek, bitmeyen pazarlığı azaltabilir.
Müzakere her isteği kabul etmek değildir. Genç alternatif önerebilir; yetişkin yaş, güvenlik ve koşulları değerlendirerek karar verir. Karar değişmiyorsa da gencin hayal kırıklığı dinlenebilir. Bir sınırın varlığı, karşı tarafın itirazını veya üzüntüsünü yasaklamayı gerektirmez.
Tutarlılık, her koşulda aynı kararı vermek değildir
Önceden konuşulan bir planın uygulanması öngörülebilirlik sağlar. Ancak koşullar değiştiğinde kuralı gözden geçirmek tutarsızlık sayılmaz. Önemli olan değişikliğin öfkeye, yorgunluğa veya kimin daha çok bağırdığına göre değil, açıklanabilir gerekçelere göre yapılmasıdır.
Ebeveynlerin her konuda aynı düşünmesi beklenmez; temel sınırları mümkün olduğunca kendi aralarında konuşmaları yararlıdır. Genci bir ebeveynden diğerine izin aramak zorunda bırakan belirsizlik azaltılabilir. Ayrı evlerde yaşayan ebeveynlerde her ayrıntı aynı olmayabilir; güvenlik bilgisi ve önemli kararların nasıl paylaşılacağı netleştirilebilir.
Tartışma yükseldiğinde ara vermenin bir dönüş zamanı olsun
Sesler yükseldiğinde konuşmaya kısa ara vermek yararlı olabilir. Ancak “Seninle bir daha konuşmayacağım” diyerek ilişkiyi kesmek farklıdır. “Şimdi ikimiz de çok gerildik; sakinleşince bu akşam yeniden konuşalım” gibi bir ifade, konunun unutulmadığını ve ilişkinin devam ettiğini gösterir.
UNICEF’in ergenlerle iletişim önerileri, gencin görüşünü dinlemeyi ve gündelik bağ kurmayı önemser. Sakinleşme sonrasında yalnızca son söylenen sözü değil, anlaşmazlığın asıl konusunu ele alın. Eski bütün hataları aynı görüşmeye taşımak çözümü zorlaştırabilir.
Sonuçlar öngörülebilir, sınırlı ve davranışla ilişkili olmalı
Bir kural ihlal edildiğinde uygulanacak sonuç önceden biliniyorsa, ceza pazarlığı daha az yer kaplayabilir. Sonuç ölçülü ve davranışla ilişkili olmalıdır. Gencin güvenliğini, temel ihtiyaçlarını, eğitime erişimini veya sağlık hizmetini engelleyen yaptırımlar uygun değildir.
Eve dönüş planı aksadıysa neyin aksadığını ve bir sonraki buluşmada neyin değişeceğini konuşun. Haber vermeme, ulaşım sorunu ve kasıtlı risk alma aynı neden değildir. Genel uygulamalar için mevcut kural koyma ve sınır belirleme rehberi yararlanılabilecek bir başlangıçtır; ergenlikte buna gencin daha fazla katılımı eklenir.
İlişki yalnızca düzeltmelerden oluşmasın
Gençle her konuşma ödev, telefon veya oda düzeni üzerinden yürüyorsa kendini yalnızca denetlenen biri gibi hissedebilir. Birlikte geçirilen kısa bir zamanın sorun çözme gündemi taşımaması değerlidir. UNICEF, günlük bağın, duygulara alan açmanın ve ebeveynin kendi stresini de gözetmesinin önemini vurgular.
Sürekli aşağılanma, tehdit veya fiziksel şiddet olağan ergenlik çatışması değildir. Güvenlik tehlikesinde acil yardım alınmalıdır. Çatışma uzun süredir çözülemiyorsa Uzm. Dr. Emine Taşyürek’in aile ve ergeni birlikte ele alan yaklaşımı ve aile terapisi hakkında bilgi alabilirsiniz. Hedef hiç anlaşmazlık yaşamamak değil, anlaşmazlık sırasında ilişkiyi ve güvenliği koruyabilmektir.