Birbirine benzeyen yakınmalar, ayrı ölçüm alanları
Yönergeleri kaçıran bir çocuk için aile hem zekâ testi hem dikkat testi isteyebilir. Ancak önce yönergenin dilini anlayıp anlamadığı, bilgiyi aklında tutmakta mı yoksa işi sürdürmekte mi zorlandığı araştırılır. Görüşme, hangi ölçümün bilgi ekleyeceğini belirler.
Bilişsel değerlendirme akıl yürütme ve çeşitli bilgi işleme becerilerine bakar. Dikkat değerlendirmesi ise belirli koşullarda hedefi izleme, uygun yanıtı sürdürme veya tepkiyi durdurma gibi performansları inceleyebilir. İki alanda benzer görevler bulunması aynı şeyi ölçtükleri anlamına gelmez.
Zekâ testinden beklenebilecek bilgi
WISC-IV gibi araçlar çocuğun bilişsel becerileri hakkında yapılandırılmış bilgi sağlar. Kullanılan ölçeğe göre sözel ve görsel akıl yürütme, çalışma belleği veya işlemleme hızı gibi alanlar ele alınabilir. Profil, eğitim ihtiyacının anlaşılmasına yardımcı olabilir.
Bazı alt görevlerde dikkatin önemli olması, zekâ testinin doğrudan DEHB testi olduğu anlamına gelmez. Bir alt puanın düşük olması tanı koydurmadığı gibi, toplam puanın yüksek olması da dikkat güçlüğünü dışlamaz.
Dikkat testinden beklenebilecek bilgi
MOXO veya Conners CPT-3 gibi sürekli performans görevleri, dikkat ve yanıt örüntüsü hakkında belirli bir oturuma ait veriler sunar. Her aracın görevleri, raporlama biçimi ve uygun kullanım koşulları farklıdır.
Bu testler çocuğun bütün ders gününü veya ev yaşamını yeniden oluşturmaz. CDC, DEHB tanısının tek bir teste dayanmadığını açıklar. Sonuçların aile ve öğretmen bilgileriyle birlikte değerlendirilmesi bu nedenle gereklidir.
İki değerlendirme ne zaman birlikte düşünülebilir?
Öğrenme performansıyla gözlenen beceriler arasında açıklanamayan farklılık olduğunda, dikkat yakınmasına akademik veya gelişimsel sorular eşlik ettiğinde birden fazla yöntem düşünülebilir. Ancak bütün çocuklara aynı paket uygulanması gerekmez. Her testin yanıtlaması beklenen soru ayrı olmalıdır.
Örneğin bir çocuk konuyu sözlü olarak iyi açıklıyor, fakat çok adımlı yazılı işlerde zorlanıyor olabilir. Bilişsel profil, akademik beceriler, dikkat, kaygı ve öğretim koşulları birlikte düşünülür. Bu örnek tek bir tanıyı işaret etmez; hangi bilginin eksik olduğunu gösterir.
Sonuçlar farklı yönlere işaret ederse
Testler arasında farklılık olması çelişki olmak zorunda değildir. Ölçülen beceri, uygulama koşulları ve çocuğun o günkü durumu farklı sonuçlar doğurabilir. Uygulayıcı sonuçların hangilerinin güvenle yorumlanabildiğini, hangilerinin ek bilgi gerektirdiğini açıklamalıdır.
Aile, “Hangi sonuç doğru?” sorusunun yanında “Bu fark çocuğumun günlük güçlüğünü nasıl açıklıyor?” diye sorabilir. Bir ölçümden çıkan bulguyu diğer bütün bilgilerin önüne koymak yerine ortak ve ayrışan noktalar değerlendirilir.
Rapor sayısından çok uygulanabilir öneri
İyi bir sonuç görüşmesinde güçlü yönler, destek gereksinimleri ve izlenecek hedefler anlaşılır biçimde konuşulur. Okulda hangi düzenlemenin deneneceği, aileye ne düşeceği ve ilerlemenin nasıl izleneceği netleştirilir. Gerekmeyen testi yapmamak da değerlendirme kararının bir parçasıdır.
Ankara’da çocuk ve ergen psikiyatrisi değerlendirme yaklaşımımızı ana sayfada inceleyebilirsiniz. Başvuru öncesinde önceki raporların tarihini ve kullanılan araçları paylaşmanız, yeni değerlendirmeyi gereksiz tekrar yapmadan planlamaya yardımcı olur.