Uzm. Dr. Emine Taşyürek
İçeriğe geç
Ankara · BeştepePazartesi–Cumartesi 08:00–19:00
Uzm. Dr. Emine Taşyürek çocuk ve ergen psikiyatrisi logosu Uzm. Dr. Emine TaşyürekÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Randevu
Uzm. Dr. Emine Taşyürek, Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı

Dikkatsizlik · Hiperaktivite · Dürtüsellik

Hiperaktivite Alt Tipleri: DEHB Her Çocukta Aynı Görünür mü?

Güncel klinik yaklaşımda “alt tip” yerine belirtilerin zamanla değişebildiğini anlatan “görünüm” ifadesi kullanılır. Bir çocukta dikkatsizlik daha belirgin olabilir, bir başkasında hareketlilik ve dürtüsellik öne çıkabilir; bazı çocuklarda ise iki belirti grubu birlikte görülür.

Dikkatsizliğin baskın olduğu görünüm sessiz kalabilir

Eşyaları unutma, yönergeleri tamamlayamama, ayrıntı hataları, zaman yönetimi güçlüğü ve zihinsel çaba isteyen görevlerden kaçınma görülebilir. Çocuk sınıfta sorun çıkarmadığı için güçlük geç fark edilebilir.

Belirtiler tembellik veya kapasite düşüklüğü olarak yorumlanmamalıdır; işlev ve gelişim öyküsü değerlendirilir.

Hiperaktif-dürtüsel görünüm hareketten fazlasıdır

Yerinde kalmakta zorlanma, aşırı konuşma, sırasını bekleyememe ve düşünmeden davranma öne çıkabilir. Yaşa göre olağan hareketlilikten farkı, davranışın sık, kalıcı ve günlük işlevleri bozucu olmasıdır.

Okul öncesi çocuklarda gelişim düzeyi özellikle dikkatle ele alınır.

Bileşik görünüm iki belirti grubunu birlikte taşır

Dikkatsizlik ile hiperaktivite-dürtüsellik belirtileri aynı dönemde belirgin olabilir. Bu, çocuğun her ortamda aynı yoğunlukta davranacağı anlamına gelmez.

Yapılandırılmış bire bir ortamda sakin görünmesi, sınıf ve evdeki güçlükleri tek başına geçersiz kılmaz.

Belirtilerin görünümü yaşla değişebilir

Küçük çocukta koşma ve tırmanma daha görünürken, ergende içsel huzursuzluk, acele kararlar, zaman yönetimi ve riskli davranışlar öne çıkabilir.

Bu nedenle eski tanı ve tedavi planı büyüdükçe yeniden değerlendirilmelidir.

Benzer davranışların başka nedenleri olabilir

Uyku eksikliği, kaygı, depresyon, öğrenme güçlüğü, travma, görme-işitme sorunları ve ortam koşulları dikkat ya da hareketlilik belirtileri oluşturabilir.

DEHB için tek bir laboratuvar veya psikometrik test yoktur; değerlendirme birden fazla kaynaktan bilgi gerektirir.

Destek belirti görünümüne ve ihtiyaca göre planlanır

Davranışsal ebeveyn desteği, okul düzenlemeleri, beceri çalışmaları ve uygun görüldüğünde ilaç tedavisi çocuğa göre seçilir. Aynı tanı adını taşıyan iki çocuk için hedefler farklı olabilir.

Klinik değerlendirme için DEHB tanı ve tedavisi, testlerin sınırları için dikkat ve algı testleri sayfaları incelenebilir.

Kaynaklar

Uzm. Dr. Emine Taşyürek

Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı · Hakkında

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez.

İletişim